อันตรายจากการใช้ยา

เมื่อเจ็บป่วยเราก็ควรที่จะไปพบแพทย์เพื่อปรึกษาและรักษาอาการเจ็บป่วยนั้น ซึ่งเมื่อหลักจากที่ได้ตรวจและแพทย์วินิจฉัยแล้วนั้น จะมีการสั่งยาเพื่อให้เราไปรับยาสำหรับรับประทานควบคู่ไปกับการรักษา ซึ่งยาที่แพทย์สั่งจ่ายนั้นเป็นยาที่แพทย์วินิจฉัยมาแล้วว่าสามารถแก้ปัญหาอาการป่วยของเราได้ ซึ่งหลายคนละเลยจุดนี้ไปและมักจะซื้อยามากินเอง โดยไม่ได้ไปปรึกษาแพทย์แต่อย่างไร ซึ่งยาแต่ละตัวก็มีอันตรายถ้าเราใช้ไม่ถูกวิธี วันนี้มาดูอันตรายจากการใช้ยากันเลย

1. การใช้ยาเกินขนาด (Overdosage toxicity) เป็นอันตรายที่พบได้มากที่สุด เพราะบางคนคิดว่ากินแค่ 1 เม็ดหายช้า เลยจับใส่ปากไปเกินกว่าที่หมอสั่ง ซึ่งส่งผลอันตรายให้กับร่างกายของเราเช่น

• กินแอสไพริน  ขนาดมาก ๆ ทำให้เกิดภาวะเลือดเป็นกรด (acidosis) ถึงตายได้
• กินพาราเซตามอลขนาดมาก ๆ อาจทำลายตับ เกิดภาวะตับวายเฉียบพลันถึงตายได้
• กินฟีโนบาร์บิทาล  ขนาดมาก ๆ ทำให้กดศูนย์ควบคุมการหายใจ ผู้ป่วยหยุดหายใจถึงตายได้
• กินยารักษาเบาหวานมากเกิน อาจทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำเกินไปจนเป็นลม ถึงตายได้

2.ผลข้างเคียงของยา (Side effect) ในทุกตัวยามักจะมีข้อแนะนำคือผลข้างเคียงของยา ซึ่งจะมีตั้งแต่อาการเบาไปจนถึงมาก เช่น 

• ทำให้ระคายเคืองต่อกระเพาะ (กัดกระเพาะ) เป็นโรคกระเพาะ
• ทำให้หูหนวก เสียการทรงตัว หรือเป็นพิษต่อไต ทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ (Agranulocytosis) 
•  ทำให้มีพิษต่อตับ ต่อประสาทตา 
•  ทำให้ฟันเหลืองดำ ข้อที่ควรระวังอย่างยิ่งคือ ผลที่มีต่อเด็กเล็ก และทารกในครรภ์มารดา

3.การแพ้ยา (Drug allergy หรือ Drug hypersensitivity) เมื่อเราไปหาหมอ มักจะได้ยินคำถามนี้เสมอว่าแพ้ยาใดหรือไม่ เพราะอาการแพ้ยาเป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างมากที่แพทย์จะต้องรู้ก่อนทำการรักษา เพื่อไม่ให้ระหว่างการรักษานั้นคนไข้มีอาการแพ้ยาแทรกขึ้นมา 

4.การดื้อยา (Drug resistance) มักจะเกิดกับยาปฏิชีวนะที่ใช้กันอย่างผิด ๆ เพราะโดยปกติแล้ว จะไม่นิยมให้ซื้อยาปฏิชีวนะมาใช้เองโดยเด็ดขาด

5.ปฏิกิริยาต่อกันของยา (Drug interaction) จะเกิดขึ้นเมื่อให้ยาเข้าไปในร่างกายมากกว่า 2 ตัวขึ้นไปพร้อมกัน ซึ่งอาจจะเสริมฤทธิ์กัน ทำให้มีผลในการรักษามากขึ้น หรือทำให้ฤทธิ์ยาแรงขึ้น หรือต้านฤทธิ์กัน ทำให้ผลการรักษาลดน้อยลงไป

6.การตอบสนองต่อยาในคนที่มีความผิดปกติทางกรรมพันธุ์ เช่น คนที่มีภาวะพร่องเอนไชม์จี-6-พีดี ซึ่งเกิดจากกรรมพันธุ์ ถ้ากินแอสไพริน  ซัลฟา คลอแรมเฟนิคอล  ฟูราโซลิโดน พีเอเอส  ควินิน  ไพรมาควีน  หรือไทอาเซตาโซน  อาจทำให้เกิดโลหิตจางจากเม็ดเลือดแดงแตกได้ เป็นต้น 

อันตรายจากยา เป็นสิ่งที่น่ากลัวและควรให้ความสำคัญมากๆ เพราะบางอาการอาจจะรุนแรงจนทำให้เสียชีวิตเลยก็ได้ ดังนั้นก่อนที่จะใช้ยาอะไรควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน