อาหารทางการแพทย์โรคไต เป็นอาหารทดแทนที่ออกแบบมาสำหรับผู้ป่วยโรคไตโดยเฉพาะ เช่น ผู้ที่มีภาวะไตเสื่อม ที่ไตจะเริ่มทำงานได้ลดลง ร่างกายไม่สามารถขับของเสียและควบคุมสมดุลสารอาหารได้ดีเหมือนเดิม การเลือกอาหารที่เหมาะสมจึงเป็นสิ่งจำเป็น เพราะช่วยลดภาระการทำงานของไต ควบคุมระดับของเสียในเลือด และให้พลังงานที่เพียงพอสำหรับการดำรงชีวิตประจำวัน
แนวทางการดูแลผู้ป่วยไตเสื่อมด้วยอาหารทางการแพทย์โรคไต
- ปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนทาน อาหารทางการแพทย์โรคไตแม้จะสามารถหาซื้อได้ทั่วไป แต่ก่อนให้ผู้ป่วยทานควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือนักโภชนาการก่อน เพราะผู้ป่วยไตเสื่อมแต่ละคนมีภาวะทางร่างกายที่ไม่เหมือนกัน บางคนอาจมีโรคประจำตัวอื่นร่วมด้วย จึงควรทานภายใต้การดูแลของแพทย์และผู้เชี่ยวชาญเพื่อความปลอดภัย
- เลือกสูตรที่เหมาะสำหรับผู้ป่วย สำหรับผู้ป่วยไตเสื่อมที่ยังไม่ได้เข้าสู่ระยะฟอกไต ควรเลือกอาหารสำหรับผู้ป่วยโรคไตระยะก่อนล้างไตที่มีโปรตีนต่ำ เพื่อช่วยลดของเสียในเลือด แต่ให้พลังงานจากคาร์โบไฮเดรตและไขมัน ควรระวังในกลุ่มผู้ป่วยที่มีโรคอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น เบาหวาน เพราะบางสูตรมีคาร์โบไฮเดรตสูง ควรเลือกสูตรเฉพาะผู้ป่วยเบาหวานร่วมกับโรคไต เพราะเป็นสูตรพิเศษที่ช่วยควบคุมน้ำตาลและโปรตีน เพื่อรักษาระดับน้ำตาลในเลือดให้เหมาะสมและลดความเสียหายต่อไตในระยะยาว
- ควบคุมปริมาณการทานให้เหมาะสม ไม่ทานแทนมื้ออาหารในทุกมื้อ เพราะอาหารทางการแพทย์ส่วนใหญ่ถูกออกแบบมาเพื่อเป็นอาหารเสริมหรือทานแทนอาหารในบางมื้อ ผู้ป่วยควรรับประทานอาหารอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น ข้าว แป้ง และผักในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อให้ร่างกายได้รับใยอาหารและสารอาหารอื่น ๆ ที่จำเป็น แต่หากผู้ป่วยเบื่ออาหารหรือทานอาหารทั่วไปได้น้อย สามารถใช้อาหารทางการแพทย์แทนมื้อเช้าหรือก่อนนอนได้
- คำนึงถึงปริมาณน้ำในแต่ละวัน ผู้ป่วยไตเสื่อมมักมีการจำกัดน้ำดื่ม หากดื่มอาหารทางการแพทย์โรคไตในรูปแบบเหลว ควรนับรวมปริมาณน้ำนั้นเข้าไปในปริมาณน้ำที่ได้รับต่อวันด้วย เพื่อป้องกันภาวะน้ำเกินที่อาจทำให้เกิดอาการบวม หรือภาวะหัวใจทำงานหนัก
- ติดตามผลเลือดเป็นระยะ เพื่อดูประสิทธิภาพของการดูแล เช่น ระดับโปรตีนในเลือดยังอยู่ในเกณฑ์ปกติหรือไม่ ค่าฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมคงที่หรือสูงเกินไป การติดตามอย่างต่อเนื่องจะช่วยให้แพทย์สามารถปรับสูตรหรือปริมาณการบริโภคให้เหมาะสมกับร่างกายในแต่ละช่วงได้
- สังเกตอาการหลังทาน หากมีอาการแน่นท้อง คลื่นไส้ หรืออาเจียน ควรหยุดทานและปรึกษาแพทย์ เพราะอาจเกิดจากการรับพลังงานมากเกินไป หรือระบบย่อยอาหารทำงานช้าจากภาวะไตเสื่อม
อาหารทางการแพทย์โรคไต เป็นอาหารเสริมหรืออาหารทดแทนที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วนโดยไม่เพิ่มภาระต่อไต ควรเลือกสูตรที่เหมาะสมกับผู้ป่วย ทานในปริมาณที่เหมาะสม และหมั่นสังเกตอาการของผู้ป่วย ไม่ควรให้ผู้ป่วยทานในปริมาณที่มากเกินไป หรือทานโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะอาจส่งผลกระทบต่อร่างกายได้
